TSJETSJENIË: brief aan premier G. Verhofstadt n.a.v. 60 jaar Vrede
De heer Guy Verhofstadt
Eerste Minister van België
Kanselarij van de Eerste Minister
Wetstraat 16
1000 Brussel
De heer Louis Michel
Minister van Buitenlandse Zaken van België
Ministerie van Buitenlandse Zaken
Karmelietenstraat 15
1000 Brussel
Antwerpen, 26 mei 2004
Betreft: De herdenking van 60 jaar vrede in Europa
Mijnheer de Eerste Minister, Mijnheer de Minister,
De internationale vredesbeweging Pax Christi vindt haar ontstaan in de geest van vrede en verzoening aan het einde van de Tweede Wereldoorlog. Initiatiefnemers waren twee mensen die niet langer in oorlog en haat wilden samenleven: een Franse dame en een Duitse bisschop. Zij bewezen dat een dialoog tussen mensen, die tot het "vijandige kamp" behoren, een proces op gang kan zetten van wederzijdse erkenning, respect en zelfs verzoening.
De laatste jaren heeft Pax Christi zich toegelegd op het uitdiepen en het concreet maken van de methodes van dialoog, verzoening en actieve geweldloosheid. Deze methodes volgen een aantal eenvoudige, maar soms moeizaam te nemen stappen: analyseren, bestuderen, nadenken, geraakt worden, verantwoordelijkheid nemen en ageren op een geweldloze manier. Het onrecht dat wij rondom ons zien, laat ons nadenken over oorzaken en gevolgen, wij nemen daarover een standpunt in en reageren met daden.
In het bijzonder de situatie in de Russische Federatie, één van onze bondgenoten uit de Tweede Wereldoorlog, en dan met name het Russisch-Tsjetsjeens conflict, wekt vandaag onze grote bezorgdheid. Pax Christi Vlaanderen is immers actief betrokken bij de zoektocht naar mogelijkheden tot dialoog en vrede in dit conflict, o.a. door medewerking aan de conferentie "De verantwoordelijkheid van de Internationale Gemeenschap in het zoeken naar een vreedzame oplossing voor het Russisch-Tsjetsjeens conflict" die op 11 en 12 december in Antwerpen plaats vond. De Tsjetsjeense en Russische deelnemers aan de conferentie stelden toen samen een resolutie op met voorstellen voor een vredelievende oplossing van het conflict (in bijlage toegevoegd).
Op 5 juni zal president Vladimir Poetin naar Frankrijk komen om samen met de andere geallieerden de bevrijding van Europa te vieren, de overwinning op het "kwade". Het zou bijzonder cynisch zijn, als de Europese leiders bij een dergelijke plechtigheid het conflict tussen de Russische Federatie en de Tsjetsjeense Republiek zouden negeren.
Dagelijks sterven mensen, zij het Russen, zij het Tsjetsjenen, omdat de politieke wil ontbreekt om te zoeken naar een duurzame vrede. Deze vrede kan immers maar komen als er een opening gecreëerd wordt voor onderhandelingen met hen, die de legitimiteit hebben gekregen door de internationale gemeenschap, inclusief België, op 27 januari 1997, de regering Aslan Maschadov. De regering Maschadov heeft tot op heden elke vorm van terrorisme consequent afgewezen en is openlijk bereid tot gesprekken met de Russische regering, ondanks het leed dat zijn volk is aangedaan. Dit staat onder andere te lezen in het voorstel tot een Vredesplan, uitgewerkt door de Tsjetsjeense minister van buitenlandse zaken, Ilias Achmadov. In dit Vredesplan is bovendien sprake van een verzoek aan de internationale gemeenschap tot het opnemen van de rol van bemiddelaar en vredeshandhaver.
De huidige situatie, na de moord op het door president Poetin benoemde hoofd van de Tsjetsjeense administratie, Achmad Kadyrov, toont immers dat vrede verder weg staat dan ooit. De aangekondigde verkiezingen van 29 augustus 2004 zullen opnieuw geen afdoend antwoord bieden op de werkelijke noden: een stopzetting van elk militair geweld, het garanderen van de veiligheid van alle bewoners van de Tsjetsjeense Republiek, ook buiten haar grenzen, en het creëren van omstandigheden voor, in de eerste plaats humanitaire noodhulp, en in tweede instantie duurzame economische en sociale wederopbouw.
De verwoesting van een van de oudste, nog bestaande culturen op Europees gebied mogen wij niet op ons geweten hebben, noch de gestage uitmoording van een heel volk (een kwart is al gedood). Des te schrijnender is deze realiteit tegen de achtergrond van hetgeen u gaat vieren in Frankrijk.
De oorlog in Tsjetsjenië is ondertussen een taboe geworden: niet alleen in diplomatieke gesprekken, maar in de hele Russische maatschappij. Honderdduizenden mensen zijn getroffen door het leed, door doden in familie- of vriendenkring, en niemand mag er over praten.
Daarom willen wij u vragen om tijdens de ontmoetingen met uw collega’s van de Russische Federatie dit vraagstuk niet uit de weg te gaan. Met begrip voor het leed dat ook het Russische volk wordt aangedaan vragen wij u om u op te stellen als partij die mee wil zoeken naar een geweldloze en duurzame oplossing. Uiteindelijk is de Russische Federatie een goede handelspartner voor Europa, waar meer dan 100 miljoen mensen wonen: kunnen wij het toelaten deze maatschappij aan hun lot over te laten?
Met hoogachting,
Gio De Weerd
Algemeen secretaris Pax Christi Vlaanderen
