Pax Christi vraagt aandacht voor de situatie in de Noord-Kaukasus en de gevolgen voor België
De veiligheidssituatie in de Noord-Kaukasus baart Pax Christi Vlaanderen grote zorgen. Afgelopen zomer hebben wij afscheid moeten nemen van Natalja Estemirova, een trouwe partner van onze organisatie en een gedreven mensenrechtenactiviste in Tsjetsjenië, die vaak de laatste strohalm betekende voor de vele slachtoffers van onderdrukking, afpersing, ontvoering of foltering. Zij werd op 15 juli 2009 vermoord door gewapende mannen. Een maand later werd het echtpaar Dzjabrailov – Sadoelajeva vermoord. Sadoelajeva werkte voor de hulporganisatie “Red onze generatie”. Tsjetsjenië verkeert in een toestand van terreur, die door deze moorden op mensenrechtenactivisten een nieuw karakter heeft aangenomen. Niet enkel zogenaamde verzetsstrijders en hun familie worden belaagd, maar ook activisten die proberen om onschuldige burgers te beschermen tegen de willekeur.
Wat de band met ons land betreft, zijn wij gealarmeerd door de vele negatieve beslissingen inzake asieldossiers van Tsjetsjeense, Ingoesetische en Dagestaanse vluchtelingen. De studiedienst van het Commissariaat Generaal voor de Vluchtelingen en Staatlozen, CEDOCA, heeft op 28 augustus 2008 een zogeheten subject related briefing gepubliceerd aangaande de veiligheidssituatie in Tsjetsjenië. De geciteerde bronnen zijn naar onze mening zeer relevant en betrouwbaar, maar de woordkeuze in het document laat erg veel ruimte over voor eigen interpretatie van hen, die de asielaanvraag moeten beoordelen. Bij een oppervlakkige lezing van de briefing zou men kunnen concluderen dat de situatie ten goede is gewijzigd voor de gewone bevolking. Als men echter de rijkelijk vermelde bronnen zou raadplegen, wordt duidelijk dat er in Tsjetsjenië omvangrijke wetteloosheid en straffeloosheid heerst. De eerste zin van het document “Sinds begin 2007 is de situatie in Tsjetsjenië drastisch veranderd.” zou onmiddellijk gevolgd moeten worden door een “maar niet ten goede van de burgerbevolking” om meteen duidelijk te maken wat de essentie is van de veiligheidsanalyse.
Dagelijks vallen er een tiental doden in de hele Noord-Kaukasische regio door geweld. De toedracht van buitengerechtelijke executies, brandstichting, ontvoering of onwettige detentie en foltering wordt niet of onvoldoende onderzocht door de gerechtelijke instanties in Tsjetsjenië en ruimer in de hele Russische Federatie, waardoor er wetteloosheid, straffeloosheid en willekeur heerst. Dat is ook de reden waarom er ondanks de “drastisch veranderde” situatie mensen blijven vluchten naar onze landen. Doordat bovendien de mensenrechtenorganisatie Memorial na de moord op Estemirova beslist heeft haar activiteiten in Tsjetsjenië op te schorten, hebben de gewone mensen daar weer minder kans op de bescherming van hun rechten.
Pax Christi Vlaanderen wil niet ontkennen dat het identificeren van een politiek vluchteling een moeilijke taak is. Wij willen terdege waarschuwen dat door de veranderde situatie in Tsjetsjenië, maar ook in de buurrepublieken, een nieuw soort vluchtelingen zich aanbiedt. Het gaat daarbij o.a. en met name zowel om islamitische verzetsstrijders met radicale ideeën als om personen die gewerkt hebben voor de milities van Ramzan Kadyrov, huidig president van Tsjetsjenië. Door de instroom van die radicale moslims en de zogeheten “kadyrovtsy” voelt de Tsjetsjeense gemeenschap die hier woont, zich bedreigd. Ook de moord op een ex-medewerker van Kadyrov in Wenen, Oostenrijk, in januari van dit jaar doet de schrik toenemen. Umar Israilov wordt vermoord omdat hij klacht heeft neergelegd tegen Kadyrov voor marteling. De zaak in Oostenrijk toonde aan dat geen enkele Tsjetsjeen veilig is in Europa. Bovendien werd Israilov getraceerd door een medewerker van Kadyrov die werkte voor een departement om Tsjetsjeense ex-pats terug naar huis te brengen.
Bijkomend is deze week het bericht verspreid dat de regering van Kadyrov officiële missies zou openen in zes lidstaten van de Europese Unie, waaronder België, naast de bestaande Russische ambassades. Dit vormt een directe bedreiging voor de Tsjetsjeense vluchtelingen in ons land en roept de vraag op in hoeverre deze Europese landen de verplichtingen volgens de Conventie van Genève garanderen om vluchtelingen bescherming te bieden. De Tsjetsjeense missies hebben naar eigen zeggen bovendien op het oog Tsjetsjenen hier te helpen bij problemen met onderwijs, tewerkstelling en het gerecht, wat een inmenging betekent van Rusland in gemeenschapsgebonden materies.
Pax Christi Vlaanderen vraagt daarom:
- Dat minister Leterme een oproep richt aan zijn Russische ambtgenoot Sergej Lavrov en aan president Kadyrov om het geweld gepleegd door overheidsinstanties te doen stoppen, misdadigers te laten berechten binnen een onafhankelijk gerechtelijk kader en NGO’s vrij hun werk te laten doen; dat minister Leterme dit bespreekt met zijn collega’s van de Europese Unie, Raad van Europa en Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa. Uiteraard moet ook het geweld door de gewapende groeperingen stoppen, dat moet duidelijk gesteld worden.
- Dat minister Leterme en minister Turtelboom grondig onderzoeken wat de toedracht is van de Tsjetsjeense missies die o.a. in Brussel zouden worden geopend in het licht van de hoger vermelde feiten.
- Dat minister Turtelboom en staatssecretaris Wathelet samen met de betrokken asielinstanties vluchtelingen een eerlijke kans op een gedegen studie van hun asielaanvraag geven, met inachtneming van de complexiteit van de situatie, van de vaak getraumatiseerde toestand van deze mensen en van de mogelijkheid met oorlogsmisdadigers of andere misdadigers geconfronteerd te worden.
Voor meer informatie kan u contact opnemen met Annemarie Gielen via 03/225.10.00 of annemarie.gielen(a)paxchristi.be
