Militaire operatie in Oost-Congo moet onmiddellijk stoppen
Extreem geweld door rebellen en leger, duizenden families op de vlucht, brutale verkrachtingen, platgebrande dorpen: Ine Roox bericht deze week in De Standaard over de desastreuze gevolgen van de jacht op de Rwandese Hutu-rebellen van het FDLR in Noord-Kivu. De situatie in Zuid-Kivu, waar de militaire operatie sinds juli volop aan de gang is, is niet rooskleuriger. Dat zegt Hilde Deman van Broederlijk Delen en Pax Christi Vlaanderen, die net terug is uit de streek.
De FDLR zijn weliswaar ook in Zuid-Kivu een probleem, maar op vele plaatsen bestond een soort ’modus vivendi’ met de lokale bevolking. Geen sinecure in het zuiden van Zuid-Kivu, een onherbergzame regio die bekend staat om zijn “opstandige” karakter en lang dienst deed als schuilplaats voor de rebellen van vader Kabila. Het is een ingewikkeld etnisch lappendeken waarin nog steeds verschillende gewapende groeperingen actief zijn. Deze zijn vaak opgericht voor zelfverdediging van een bepaalde bevolkingsgroep. Tegenwoordig echter draaien ze vooral om economisch winstbejag en plegen ze geweld op de bevolking die ze beweren te beschermen.
Operatie Kimya II heeft de doos van Pandora geopend. De FDLR reageren als woedende wespen op de ondoordachte klopjacht die het leger op hen voert, met steun van de VN-missie Monuc. Daarenboven worden onvoldoende inspanningen geleverd om rebellen die willen ontwapenen en terugkeren naar Rwanda hiertoe echt een mogelijkheid te bieden. Zo wordt melding gemaakt van aanvallen door regeringssoldaten op rebellen die zich overgeven. Bovendien werd het zeer wankele evenwicht tussen de Congolese Tutsi’s en andere etnische groepen in de regio verstoord door het inzetten van voormalige pro-Tutsi rebellen van het CNDP van Laurent Nkunda. Deze werden na de arrestatie van Nkunda in januari op een drafje in het leger geïntegreerd, verkregen meteen hoge rangen en leiden nu de militaire operaties. Ze worden ingezet in de meest grondstofrijke gebieden, wat wrevel opwekt bij andere legereenheden. Er zijn al gevechten gemeld waarbij verschillende eenheden strijden om controle over mijnsites of lokale markten. De andere rebellengroepen vinden dat het CNDP bevoordeeld wordt en trekken zich terug uit het ontwapeningsproces.
De steun van Monuc aan deze desastreuze operatie en aan een leger dat zich op massale schaal schuldig maakt aan mensenrechtenschendingen, roept ernstige vragen op. De internationale gemeenschap lijkt in slaap gewiegd door de diplomatieke toenadering tussen Kabila en Kagame en wil de humanitaire crisis niet erkennen. Zoals steeds is de bevolking de dupe. Daar waar men een jaar geleden in deze regio begon te spreken over structurele ontwikkeling, zit men nu terug midden in een humanitaire crisis. Bovendien maakt het geografische karakter van deze regio – vele dorpen liggen volledig geïsoleerd in de bergen – het toeleveren van humanitaire hulp zeer moeilijk. Epidemieën breken uit en in vele streken dreigt hongersnood.
Kimya II is duidelijk geen oplossing voor het FDLR-probleem. Een militaire operatie kan immers geen duurzame oplossing bieden voor conflicten met vooral politieke en economische gronden. De bevolking van Zuid-Kivu roept daarom op om onmiddellijk een einde te maken aan een militaire operatie die gedoemd is te mislukken en enkel een grote humanitaire crisis tot gevolg heeft. Dit moet ook Monuc toelaten om zich te heroriënteren op haar hoofdtaak, namelijk de bescherming van de burgerbevolking. Er moet eindelijk werk worden gemaakt van een politiek onderhandelde oplossing en een vreedzame terugkeer van de FDLR. De bevolking wijst daarbij op de verantwoordelijkheid van de Rwandese regering.
Broederlijk Delen en Pax Christi Vlaanderen ondersteunen de oproep voor een onmiddellijk halt aan de operaties. Zolang militaire kortzichtigheid immers de bovenhand heeft, krijgen duurzame alternatieven geen kans. Zo blijven ontelbare burgers het slachtoffer van zinloos geweld dat geen ander doel dient dan de positie van enkele krijgsheren en machthebbers te bevestigen.
Meer informatie? contactpersoon Hilde Deman
