Stéphane Hessel overleden

In de nacht van 26 op 27 februari 2013 overleed Stéphane Hessel. De verzetsstrijder, gewezen diplomaat en onvermoeibaar mensenrechtenactivist schreef in 2010 Indignez-vous! (in het Nederlands Neem het niet!), een essay waarin hij opriep tot engagement en geweldloos verzet tegen de groeiend ongelijke verdeling van de rijkdom, de uitholling van de sociale verworvenheden, de rigide migratiepolitiek en de immense druk van de financiële wereld. Het boekje, waarvan meer dan 3 miljoen exemplaren werden verkocht, werd in tientallen talen vertaald en was de inspiratie voor de Indignados-beweging. In 2011 schreef Hessel, samen met de jonge journalist  Gilles Vanderpooten, een vervolg: Engagez-vous!

Hessel werd in 1917 als Duitser in Berlijn geboren in een artiestenfamilie. Het gezin trok zes jaar later naar Frankrijk, en Hessel naturaliseerde zich op volwassen leeftijd tot Fransman. Tijdens de oorlog ging hij actief in het verzet. In 1944 werd hij aangehouden, ter dood veroordeeld en naar Buchenwald gedeporteerd. Hij ontsnapte later op transport naar het concentratiekamp Bergen-Belsen. Na de oorlog werkte Hessel decennialang als diplomaat, onder meer voor de Verenigde Naties, die hij “de grootste overwinning van mijn generatie” noemde. Na zijn actieve loopbaan in de diplomatie sprak hij zich geregeld uit tegen de onwaardige situatie van de sans papiers. Hij bleef als overlevende van de Nazi-concentratiekampen ook zijn leven lang verontwaardigd over het lot van de Palestijnen.

Hessel richtte zijn essay in de eerste plaats tegen het beleid van de voormalige Franse president Sarkozy, maar het grote succes toont aan dat zijn oproep wereldwijd begrepen werd. In een interview  (met France Inter) zei Hessel over de reden waarom hij Indignez-vous! schreef: “De politieke leiders en de economische en financiële instanties spelen onder één hoedje. Wij moeten een einde stellen aan die samenzwering. De regering moet de verantwoordelijkheid nemen voor een sociaal beleid, voor sociale rechtvaardigheid én voor de bescherming van de aarde… Maar mijn oproep is vooral gericht tot de burger. Hij moet gebruik maken van zijn mogelijkheid om een keuze te maken”.

Le Monde titelde zijn overlijdensbericht “Stéphane Hessel, gentleman indigné”.