Actueel

|
31 maart 2017

Blijf elkaar liefhebben, ook degene die je kwaad aandoet

Downloads

Op vredestocht naar Israël en Palestina: verslag

Van maandag 3 tot woensdag 12 april 2017 trok een groep reizigers op vredestocht met Broederlijk Delen en Pax Christi naar Israël en Palestina. De focus van deze editie lag op 50 jaar Israëlische bezetting van de Palestijnse gebieden.

De deelnemers spraken met Israëlische en Palestijnse mensenrechten-en vredesactivisten die zich verzetten tegen de bezetting en een andere toekomst voor de regio mogelijk proberen te maken. Volg hieronder hun berichten over hun ervaringen.

Dag 1 en 2 - maandag 3 en dinsdag 4 april 2017

Blijf elkaar liefhebben, ook degene die je kwaad aandoet

Ons avontuur ging reeds van start vanaf het moment dat we onze eerste stappen op Israëlische bodem zetten. Na de lange ondervraging van onze enige reisgenoot met een Arabische naam en de zoektocht naar een verloren koffer kon onze reis eindelijk van start van gaan!

De dag nadien begon vroeg met een interessant bezoek aan mensenrechtenorganisatie Arij (Applied Research Institute Jerusalem). Arij doet onderzoek naar obstakels waarmee Palestijnen worden geconfronteerd: de nederzettingen, de land- en waterroof en de muur die het land verdeelt. We kregen een boeiende uitleg van directeur Jad Isaac over de feiten op het terrein en hoe de Palestijnse ontwikkeling ondermijnd wordt door Israël en de geopolitiek.

Het hoogtepunt van de dag was voor velen het bezoek aan het Palestijnse vluchtelingenkamp “Dheisheh” (foto) dat een diepe indruk naliet. In dit kamp leven zo’n 14 000 mensen samen op een oppervlakte van een vierkante km. Gezinnen van 6 personen werden in het begin ondergebracht op een oppervlakte van 3x3m. De Israëlische autoriteiten legden in de eerste decennia de communicatie regelmatig aan banden waardoor de inwoners van het kamp via muurtekeningen boodschappen aan elkaar bezorgden (bv. wanneer er een staking gepland stond). Ondanks het feit dat het kamp onderontwikkeld is, viel ons op hoe groot de solidariteit er was. Ook al is er veel armoede, toch zagen we er geen bedelaars. De Palestijnen hebben zelf een soort sociaal zekerheidssysteem in het leven geroepen via zorg dragen voor elkaar (bv. maaltijden bezorgen aan buren, een fooi betalen aan de lokale winkelier die op z’n beurt iets gratis weggeeft als het financieel tegen zit).

muurschildering vluchtelingenkamp Bethlehem

's Avonds kregen we de kans om in groepen een maaltijd te nuttigen bij een Palestijnse familie. Het was zeer confronterend om van hen te horen op welke manieren ze onderdrukt worden door de Israëlische overheid. Zo woonde de vader van één familie in Jerusalem nog voor de muur er was. Hierdoor heeft de familie weinig mogelijkheid om hem te bezoeken vanwege de moeilijkheid om een vergunning te krijgen om naar Jeruzalem te reizen. Wat ook enorm mooi was, is hun positiviteit over het samenleven tussen moslims en christenen op Palestijns gebied. Zo zie je maar dat een samenleving met verschillende religies toch mogelijk is.

We sloten de dag af met een gesprek met Nidal Abu Zuluf, één van de stichters van Kairos. Deze organisatie heeft, omdat christenen een minderheid zijn in Palestina, vanuit een christelijk standpunt een document opgesteld tegen de onderdrukking van christenen, moslims en joden. Kairos wil zich in de toekomst ook meer en meer richten op een samenwerking met moslims. Een mooie boodschap die Nidal ons meegaf was dat je nooit de hoop mag opgeven en elkaar dient te blijven liefhebben, ook degene die je kwaad aandoet. Met ons bezoek kunnen we eveneens een kleine bijdrage leveren in deze strijd van vreedzame weerstand door de boodschap te verspreiden!

Musti Önlen en Caitlin Demuynck

Dag 3 - woensdag 5 april 2017

Sitting and crying won’t help, stand up and act!

Een verhaal van hoop

Met kleine oogjes en lange kleren stonden we om half 8 klaar om te vertrekken richting Hebron, de stad van de aartsvaders. Het beloofde een interessante dag te worden vermits zowel Palestijnen als Israëli’s er in één gebied wonen. 

Het eerste wat ons opviel was de grote aanwezigheid van Israëlische militairen in deze zone. We passeerden om er te geraken ons eerste checkpoint (foto 1).

Checkpoint in Hebron    Netten boven de straten in Hebron

We bezochten zowel de synagoge als de moskee. Aan beide kanten waren ze super vriendelijk voor ons. Het grote verschil was dat er aan Israëlische zijde veel militairen waren en aan Palestijnse zijde geen. Palestijnen moeten ook een Israëlisch checkpoint passeren om de moskee binnen te gaan. 

De situatie in Hebron is heel ingewikkeld te omschrijven. We werden rondgeleid door een gids van Youth Against Settlements, een Palestijnse jongerenorganisatie die zich vreedzaam verzet tegen de bezetting. Om van het ene deel naar het andere deel te gaan moet je telkens een checkpoint passeren. Palestijnen moeten hier een ingewikkeldere procedure doorlopen dan wij. 

Na het checkpoint gepasseerd te hebben wandelden we door de kleine straatjes van Hebron, waar de Israëlische kolonisten boven de Palestijnen wonen. Dit gebeurt niet altijd op een vredelievende manier. Soms gooien de kolonisten afval en stenen naar beneden op de Palestijnen. Daarom hebben de Palestijnen netten boven hun straatjes gehangen om dit tegen te houden (foto 2). De Israëli’s van hun kant hebben camera’s gehangen om de Palestijnen in het oog te houden. Er torent ook een Israëlische militaire controlepost boven de straatjes uit.

We wandelden verder naar een Palestijnse familie, waar we ’s middags aten. We volgden een weg  die je nauwelijks een weg kan noemen, over stenen en onder bomen. Het was een echt hindernissenparcours. We moesten deze weg nemen omdat  de hoofdweg is afgesloten voor Palestijnen en enkel voor Israëli’s toegankelijk is.

Na de lekkere maaltijd vertrokken we richting Efrata, een Israëlische nederzetting. Onze gids mocht wel niet verder mee, hij had geen toestemming om over de weg voor Israëli’s te wandelen.

Het bezoek aan de Israëlische  nederzetting bood een ander perspectief. Jammer genoeg waren we er maar een uurtje, waardoor we niet diep genoeg op hun visie konden ingaan. Het is ook moeilijk om als Europaan de hele puzzel te maken van alle feiten.

Onze volgende stop was bij Tent of Nations, een ecologische boerderij. Dit was echt een verhaal van hoop. Het is de enige Palestijnse boerderij te midden van Israëlische nederzettingen. Ze gebruiken principes van geweldloos verzet om met de situatie om te gaan. Ze weigeren om vijanden te zijn met de Israëli’s en nodigen Israëlische burgers en andere mensen in de wereld uit om te komen kijken naar hun boerderij. 

Als afsluiting luisterden we nog naar een lid van de Parents’ Circle. Deze Palestijns-Israëlische organisatie brengt Palestijnse en Israëlische ouders samen die een kind zijn verloren. Het is een mooi einde van de dag: Oordeel niet, kies geen Palestijnse of Israëlische kant, maar laat ons samen werken aan vrede en gerechtigheid .

Katleen Haesen en Charlotte Vanmol

Dag 4 – donderdag 6 april 2017

“Het is onmogelijk om een bezetting vol te houden op een manier die én adequaat is én moreel aanvaardbaar”

Deze treffende uitspraak komt van Dean, een 25-jarige Israëlische ex-militair die voor ons op een indringende manier getuigt over zijn ervaringen bij het Israëlische leger. Als kleinzoon van overlevenden van de Holocaust ging hij supergemotiveerd 6 jaar geleden in dienst. Hij schopte het tot officier van 30 manschappen en diende zowel in Hebron op de Westbank voor de beveiliging van Joodse nederzettingen als in de oorlog in Gaza. Op een aangrijpende manier vertelt hij over enkele voorvallen die bij hem een ‘klik’ veroorzaakten: “Dit is niet OK, wat ik doe is moreel verwerpelijk”. Bijvoorbeeld de achtervolging en insluiting – gebruikmakend van high-tech camera’s en laserpointers – van een zogenaamde ‘terrorist’, die uiteindelijk een 12-jarige hysterisch huilende jongen blijkt te zijn. De handboeien die ze voor hem klaar hadden bleken te groot! Dean werkt mee met Breaking the Silence, een organisatie van ex-militairen die getuigenissen verzamelen en verspreiden over de nefaste rol van het leger. Voor Dean is het duidelijk dat de jarenlange bezetting door Israël het morele niveau van de Israëlische samenleving onderuit haalt. Hij vraagt ons uitdrukkelijk om te helpen deze informatie mee te verspreiden. Hij stelt duidelijk: “Ik ben geen naïeve pacifist. Security is belangrijk “but at what price”?

De tranen van Jezus

Na deze ontmoeting reppen we ons naar de Olijfberg. We bezoeken eerst de Paternosterkerk, een kerk die is opgedragen aan het Onzevader. Dit gebed dat Jezus aan zijn apostelen leerde, staat in 167 talen geschreven in de hele kerk. Al deze talen zien, van wereldtalen tot de taal van indianen, geeft meteen een heel sterk gevoel van verbondenheid met heel veel mensen over de hele wereld.

Ilse van onze groep, die blind is, leest in braille de Hebreeuwse versie van het Onzevader en zegt “Ja, het begin kon ik toch goed volgen !” Chapeau voor Ilse want ge moet het verdorie maar doen: dat Hebreeuws is dan nog eens een transcriptie van de oorspronkelijke versie. 

Vanuit deze kerk dalen we de Olijfberg af om te stoppen bij het kerkje dat ‘Dominus Flevit’ heet. Dat betekent: ‘de heer weende’. Op die plek heb je een mooi en weids uitzicht over Jeruzalem. In het evangelie van Lucas staat een fragment waarin geschreven staat hoe Jezus vlak voor zijn intocht in Jeruzalem over de stad uitkeek en weende. Marcel hield een korte en krachtige bezinning over dit stukje tekst: Jezus reed de stad binnen, niet op een paard of in een praalwagen, maar op een ezeltje.  Hij wilde tweeduizend jaren geleden denken en leven op een totaal nieuwe manier. Leider zijn van mensen stond voor hem gelijk met het dienaar zijn van mensen met liefde voor de armsten en de kleinsten. Hij kon zich niet vinden in de manier waarop joden toen hun religie beleefden. Als Jezus nu op deze plek zou staan en zou uitkijken over Jeruzalem, zou hij waarschijnlijk opnieuw wenen over de verscheurdheid van de stad en de mensen die er leven.  Een tekst van tweeduizend jaren geleden, blijkt brandend actueel te zijn. 

We bezochten ook nog heel kort de Hof van Olijven, waar Jezus bad na het laatste avondmaal met zijn vrienden en waar hij werd verraden door Judas.

Na een snelle picknick op de bus, haastten we ons verder naar de Tempelberg en de Klaagmuur. Een uur schoven we aan om heel snel over de Tempelberg te kunnen en mogen wandelen. We gingen ook even naar de Klaagmuur, of beter gezegd, de Westelijke muur. Voor velen van ons een sereen moment.

De namiddag is werkelijk een race tegen de klok. Onze gids Hani heeft veel geduld nodig om als een herder zijn schapen bijeen te houden en op tijd op de plekken te krijgen waar we moeten zijn. Maar het is een inspirerende tocht. 

Onderweg in de bus en ook op een aantal stopplaatsen krijgen we een zeer heldere en overtuigende uiteenzetting van Hava over de Israëlische ngo Ir Amin. Op een zeer goed gedocumenteerde en met kaarten ondersteunde manier krijgen we inzicht in één van de heetste hangijzers van de Israëlisch-Palestijnse kwestie: Jeruzalem. Hava legt uit hoe het huidige beleid van Israël geen rekening houdt met de langetermijnbelangen en behoeften van alle inwoners van de stad, los van het feit of ze nu Israëlisch of Palestijns zijn.  Ze legt de essentie uit van de ‘Clinton-parameters’; dit zijn goed uitgewerkte vredesvoorstellen die tot stand kwamen tijdens de regeerperiode van president Bill Clinton. En ze vertelt trots over een aantal positieve beleidsverbeteringen die ze van het stadsbestuur konden bekomen.

Gids Hava toont de verdeling in Jeruzalem op de kaart’

Soemoed

Na het avondmaal is Toine van Teefelen bij ons te gast, een Nederlander die werkt voor het ‘Arab Educational Institute’ en die in Bethlehem woont met zijn Palestijnse echtgenote en twee kinderen. Zij werken met vrouwen en jongeren. Ze dagen deze jongeren en vrouwen uit om hun verhalen te vertellen en te schrijven, verhalen die op de ‘muur’ worden geschreven of er op metalen platen worden ingehamerd. Zo worden deze vrouwen en jongeren geholpen om hun verhaal naar buiten te brengen en te verspreiden over de wereld. Deze organisatie werkt ook hard aan interreligieus onderwijs en een goeie samenwerking tussen Palestijnse moslims en christenen. In hun werk wekken zij de ‘soemoed’ – een Arabisch woord voor ‘standvastigheid’ of ‘veerkracht’ –  in deze mensen tot leven en helpen ze hen om deze innerlijke moed en kracht te versterken, om weerbaar te worden en te zijn. Dit concrete verhaal van een Palestijnse organisatie is weer een enorm mooi voorbeeld van mensen die hier een verschil maken op een vreedzame manier. 

Luc Mariën en Ilse Dupont

Dag 5 - vrijdag 7 april 2017

Prachtige tocht door de woestijn

Vandaag starten we met een bezoek aan het museum in Qumran dat gewijd is aan de vondst van de Dode Zeerollen. Onderweg ernaartoe passeren we een grote sleutel, een soort monument midden op een kruispunt in het centrum van het dorp. Onze gids Hani vertelt dat deze sleutel symbool staat voor het verhaal van de vluchtelingen in dit gebied. Toen Palestijnen op de vlucht gingen voor het conflict veronderstelden ze dat ze snel zouden kunnen terugkeren naar hun huizen. Ze namen geen bezittingen mee, enkel de sleutel van hun huis nadat ze de deur achter zich gesloten hadden. Ze kregen nooit de toestemming om terug te keren naar hun huizen. De sleutel staat hier symbool voor. Later op de dag, bij het binnenrijden van Jericho, zien we deze sleutel nogmaals. De sleutel heeft het opschrift “We shall return”.

Na het bezoek aan het museum in Qumran trekken we richting de Dode Zee. We hadden enkel toegang tot de Dode Zee via een gedeelte van het gebied dat in zone C ligt, Palestijns gebied dat volledig onder Israëlische controle staat. Ook het strand wordt uitgebaat door Israëli’s. Omdat het vrijdag is zijn er veel Palestijnse gezinnen op bezoek, op een daguitstapje. De Dode Zee is de enige zee waar de Palestijnen van de Westelijke Jordaanoever naartoe kunnen. Ze hebben bijvoorbeeld geen toegang tot stranden aan de Middellandse Zee. De toegang tot het strand is 14 euro voor elke bezoeker, dus ook de Palestijnen. In de souvenirwinkel van de Dode Zee verkopen ze T-shirts met het opschrift ‘Israel since 1948’ en petten met ‘Israeli Defense Forces’. De meeste mensen die hier werken zijn Palestijnen, dus dit moet heel confronterend zijn. Ook op het strand zien we Israëlische militairen patrouilleren.

Palestijnse dagjesmensen aan de Dode Zee

Onderweg zien we verschillende Israëlische nederzettingen, onder meer herkenbaar aan de Israëlische vlaggen. Wat opvalt is het contrast met de Palestijnse dorpen. De nederzettingen zien er uit als een ‘oase’ in het midden van de woestijn en zijn veel beter uitgerust met mooie wegen met palmbomen. De huizen zijn nieuw en ruim. De toegang tot de nederzetting wordt stevig bewaakt. Je komt er niet zomaar in.

Er zijn twee soorten nederzettingen: ideologische en economische. Nederzettingen die vanuit ideologisch oogpunt gesticht zijn vestigen zich in Palestijns gebied omdat ze vinden dat dit hun land is en dat ze er alle recht op hebben. Nederzettingen die gestart zijn omwille van economische redenen huisvesten Israëlische burgers die hier komen wonen omdat het hier veel goedkoper is dan in Israël. De nederzettingen, zowel op vlak van infrastructuur als op vlak van veiligheid, worden ondersteund door de Israëlische overheid.

Tijdens de busrit valt ons bovendien op dat het opschrift bij elektriciteitscabines in Palestijns gebied Hebreeuws is. We veronderstellen dat deze elektriciteit vooral naar de Israëlische gezinnen in deze Palestijnse regio gaan.

Als we Jericho binnenrijden zien we een rood bord (de ingang van zone A, onder controle van Palestijnen). Het bord waarschuwt Israëlische burgers niet verder te rijden omdat ze anders hun leven riskeren. Enkele honderden meters verder op deze weg zien we aan de linkerkant een kleine Israëlische nederzetting die slechts een 50-tal meter boven een Palestijns dorp gelegen is.

’s Avonds eten we bij een Bedoeïenstam die gelokaliseerd tussen Jeruzalem en Jericho. Bedoeïenen maken deel uit van de Palestijnse maatschappij.

Deze stam bestaat uit verschillende gezinnen van eenzelfde familie. In totaal wonen er 77 Bedoeïenen in het kamp. Oorspronkelijk woonden ze in de Negevwoestijn in het zuiden van Israël. In 1948 werden ze daar verdreven. De Israëlische autoriteiten vestigden hen op hun huidige verblijfplaats in de Westelijke Jordaanoever. Dit gebied stond toen onder Jordaans bestuur. De bedoeïenen hadden toen nog alle rechten. Vanaf 1967 kwam heel de Westelijke Jordaanoever onder Israëlische controle. Hierdoor werd hun bewegingsvrijheid beperkt en hun vee in beslag genomen. Na de Oslo-akkoorden werd het gebied zone C, waardoor de Israëlische controle werd bestendigd.

Bedoeïnenkinderen in Zone C

Volgens de Israëlische regering is de aanwezigheid van de bedoeïenen hier illegaal. Ze past verschillende strategieën toe om de bedoeïenen te evacueren naar een ander gebied om zo meer plaats te maken voor de uitbreiding van een nederzetting. Zo werd dit kamp in 2016 drie keer verwoest door de Israëlische autoriteiten. De bedoeïenen zijn heel kwetsbaar omdat niemand hen sterk vertegenwoordigt, maar ze blijven zich verzetten tegen een nieuwe gedwongen verplaatsing. Het bezoek van internationale groepen zoals de onze is een sterke morele steun voor het kamp.

Bedoeïnenkinderen in Zone C

De bedoeïenen willen graag terugkeren naar hun oorspronkelijke woonplaats in de Negevwoestijn. Als dit niet kan, vragen ze hun rechten terug zoals in de tijd dat de regio onder Jordaans bestuur stond.

Wat ons vandaag het meeste bijbleef waren de prachtige uitzichten op de woestijn zowel tijdens de busrit als de verschillende bezoeken. Dit landschap en deze mensen zullen we niet snel vergeten.

Merel Claes en Greet Sleurs

Dag 6 - zaterdag 8 april 2017

“We travel not to escape life - but for life not to escape us”

Vanuit ons hotel vertrekken we naar Jeruzalem, naar de Via Dolorosa. Via de Leeuwenpoort bereiken we het vertrekpunt van de veertien staties van het lijdensverhaal van Jezus. Onze start is de kerk van St. Anna, de moeder van Maria. In het midden van deze sobere kerk raakt May ons hart met een prachtig lied. Ontroerd vervolgen we onze weg.

Elk van ons met zijn eigen intentie die we meenemen luisteren we naar de lijdensweg van Jezus van Nazareth. Bij de verschillende staties staan we even stil en denken we aan wat ons diep raakt.  Veronika neemt een doek en verfrist Jezus. Haar naam Vera-ikon staat voor “het ware gezicht”.

Even later staan we oog in oog met de bezetting. Zestien Israëlische soldaten ondervragen op vernederende manier drie Palestijnse jongeren midden op straat. Hierna komen we terecht in de chaos van de Heilige Grafkerk die zes godsdiensten vertegenwoordigt. De Ethiopische kerk, de Koptische kerk, de Armeense kerk, de Assyrische kerk, de Grieks-orthodoxe kerk en de Franciscaanse kerk. De sleutels van de kerk worden verzorgd door twee moslimfamilies. Een teken dat er toch een goede samenwerking bestaat. De chaos die we ervaren in de Heilige Grafkerk, ervaren we ook in de stad Jeruzalem. De meest ingewikkelde stad, volgens onze geweldige gids Hanny.

De Ottomaanse Sionpoort is sluw architecturaal gebouwd. Als je je afvraagt wat we hiermee bedoelen? Wel er is geen directe ingang waardoor je dus moet vertragen en kort erna moet afslaan. Zo konden ze de controle over de stad behouden. In 1948 dronken twee generaals in een cafeetje een lekkere koffie en tekenden daar met groen potlood de verdeling van West- en Oost Jeruzalem.

Ook de mogelijke plaats van het Laatste Avondmaal en het graf van David bezochten we. Zeer nieuwsgierig kijken we uit naar het bezoek van ‘the Walled Off hotel’; beter bekend als het Banksy hotel. Onderweg hiernaartoe worden we geconfronteerd met de impressionante muur. In het hotel bezoeken we de tentoonstelling over de acht meter hoge en 810 kilometer lange muur die het land in twee splitst. Onze harten en handen bibberden bij het lezen van deze informatie. Niet alleen via woorden maar ook via beelden en kunst wordt deze informatie ons meegegeven. Een aantal voorbeelden van opschriften uit de tentoonstelling: een stukje uit de Berlijnse muur, maar heeft niemand hier iets uit geleerd? The world is too small for walls.

De muur: 8 m. hoog en 810 km. lang

Had je dertig minuten voor je huis vernietigd wordt, wat zou je redden? “150 000 Israëlische huishoudens leven van de wapenindustrie” een citaat van Ehud Barak in 2013. Al deze informatie is toch moeilijk te vatten, maar het gefluit van vogels blijft toch hoorbaar aan beide zijden? De regen komt toch voor allebei? De zon schijnt toch voor beiden even veel?... Naast de muur staande voelen we ons vlakbij de lijdensweg die Jezus heeft afgelegd. Met deze gedachten wandelen we naast de muur naar het huis van Anastas Claire. Haar huis werd van de ene op de andere dag onbereikbaar door de muur. Men maakt hen het leven onmogelijk... We werden er hartelijk ontvangen met een lach en een glaasje muntlimonade. Heb je zin om dit thuis te maken hierbij het geheime recept van Claire: muntblaadjes + citroensap + ijsblokjes + suiker? In de blender, een beetje water erbij voegen en genieten maar. met het glaasje limonade in onze handen kochten we prachtige handgemaakte souvenirs.

Kinderen aan beiden zijden hebben recht op een vredevolle opvoeding. Kinderen aan beiden zijden hebben recht op een toekomst. kinderen aan beiden zijden hebben recht op vrede.

Leen en Luna

Dag 7 - zondag 9 april 2017

The past also will be present in the future

Deze morgen zijn we na 6 nachten vertrokken bij het Guest House van Sint-Vincent te Bethlehem. We kregen gisterenavond nog een heldere uitleg van Zuster Judith over de opvang van hun verlaten en ongewenste kinderen die we steunden door ons verblijf daar. Als Libanese met een Franse nationaliteit heeft ze het voordeel dat ze Arabisch spreekt net zoals alle kinderen daar. Er verblijven 150 kinderen bij hen: vondelingen en kinderen geboren uit ongewenste zwangerschappen. De moeders komen bij hen bevallen en vertrekken dezelfde dag nog huiswaarts na een afstandsverklaring te hebben getekend voor hun kind. De kinderen verblijven dus vanaf hun geboorte tot hun 6 jaar in de crèche bij zuster Judith en haar collega. Gelukkig worden ze bijgestaan door 30 personeelsleden want in hun kleuterschool komen nog een vijftigtal kinderen uit arme gezinnen uit de buurt school lopen. Dit zorgt er voor dat ze niet totaal geïsoleerd geraken. Deze aangrijpende getuigenis hadden we niet verwacht op het einde van ons verblijf. Jammer dat we de kinderen niet meer hebben kunnen zien door het late uur.

Deze morgen maakten we kennis met onze nieuwe gids Sophie die op weg naar Nazareth onmiddellijk met de deur in huis viel met haar persoonlijke verhaal. Als dochter van een katholieke Française en een Grieks-orthodoxe Palestijn werd ze in 1972 in Frankrijk geboren waar ze na haar kleuterschool vertrok met haar vader richting Palestina. Terwijl de Eerste Intifida voor haar eerder onschuldig leek omdat kinderen stenen gooiden uit verveling, was de Tweede Intifada gruwelijk. Beide kanten waren toen wel gewapend. Tot op vandaag heeft ze schrik bij het nemen van het openbaar vervoer door de zelfmoordaanslagen van toen. Ooit blies een man zichzelf op bij haar school waarna het hoofd over de speelplaats rolde. Na haar studies in Frankrijk huwde ze een Grieks-orthodoxe Israëli en hierdoor woont ze nu in Nazareth met een permanente verblijfsvergunning.

Onze eerste halte in Nablus was bij de put van Jacob waar Jezus 2000 jaar geleden al grenzen verlegde door te spreken met een Samaritaanse vrouw.

Daarna reden we verder naar een oude Israëlische gevangenis die nu dienst doet als sport- en recreatieruimte voor kinderen en jongeren. We zagen er de restanten waar Palestijnen gevangen werden genomen. We konden zien waar ze op de binnenkoer werden gemarteld, er in weer in wind vastgebonden werden aan de muur en niet konden gaan zitten. Als ze in een cel werden vastgezet waren de ruimtes zo klein dat ze nauwelijks konden bewegen. We zijn er met de ganse groep gaan in staan om dit aan de lijve te kunnen ondervinden. Gelukkig hing de deur er vandaag niet meer aan.

In de meloenvlakte werden we ontvangen door de burgemeester van Aatof en zijn woordvoerder. Ook de jongeren kwamen aan het woord en die vertelden ons wat Defense Children International (DCI) voor hen betekent. Deze organisatie zorgt er voor dat kinderen die in de gevangenis zitten (tot 400 per jaar) kunnen worden bijgestaan door een advocaat. Op het terrein spreken de kinderen met elkaar en zorgen er zo voor dat ze weerbaarder worden. Op vandaag zijn de mensen elke dag bang voor uitzetting uit hun huis want er werd al 70% van de vallei geconfisqueerd. Bij wijze van intimidatie worden er zeer regelmatig schietoefeningen door het leger gehouden, vaak ’s nachts. Daarom zijn er velen die hun huizen verlaten om hogerop in tenten te gaan overnachten. Liefst willen de Palestijnse kinderen gelijkheid met hun Israëlische leeftijdsgenoten bijvoorbeeld in onderwijsmogelijkheden. Het moet bevreemdend zijn wanneer ze Israëlische gezinnen in de buurt zien picknicken, steeds vergezeld door bodyguards.

Bezoek bij Defense Children International

Om tijdig door het checkpoint te geraken in Jenin was ons bezoek aan The Freedom Theatre kort. Op 4 april 2011 werd hun oprichter Juliano vlak voor het theater neergeschoten. Dit is vlak naast het vluchtelingenkamp waar wij over hebben gelezen in ‘Ochtend in Jenin’. The Freedom Theatre organiseert workshops, theater en filmproducties waarmee ze proberen in te gaan tegen vier vormen van onderdrukking. Ze hadden het over de onderdrukking door de staat Israël, de politieke onderdrukking van de Palestijnse autoriteit, de economische onderdrukking en de internalisering van de onderdrukking waardoor ze zichzelf gaan onderdrukken. Culturele ontwikkeling is essentieel en geeft hen kansen.

'The past will also be present in the future' - The Freedom Theatre

We waren tijdig aan het checkpoint maar helaas werd onze Musti er weer uitgepikt en moest hij van de bus. Gelukkig wist hij de drie ondervragers het juiste te zeggen waardoor hij zich al snel terug bij ons kon vervoegen. Zo reisden we verder naar onze nieuwe verblijfplaats bij de Sisters of Nazareth.

 Mieke en Anne Marie

Dag 8 - maandag 10 april 2017- Nazareth, Kana en de berg Tabor

Het gras is altijd groener aan de andere kant

Echt waar, we hebben het zelf gezien.

Bij de grensovergang in Jenin, van de Westelijke Jordaanoever naar Israël, zien we groene velden, verzorgde akkers, rechte bomenrijen, mooie huizen, nette wegen. Echt waar, het gras is groener aan de andere kant.

Maar waar is de andere kant?

In de voormiddag luisteren we naar Mohammad Zeidan, directeur van de Palestijnse organisatie Arab Association for Human Rights. Gepassioneerd en heel helder schetst hij het probleem van de situatie van de Palestijnse burgers van Israël. Ze zijn een minderheid in eigen land, en omdat Israël zichzelf tot Joodse Staat heeft verklaard, worden ze geconfronteerd met verschillende vormen van discriminatie.

Op bezoek bij Arab Association for Human Rights in Nazareth

Mogen we enkele voorbeelden geven?

Als Joodse burger geniet je van meer rechten. Je maakt ook meer kans op het vinden van werk, want een vervulde legerdienst is een pluspunt en als Palestijnse burger van Israël word je zelfs niet uitgenodigd om je dienstplicht te vervullen. Joodse lokale besturen krijgen meer subsidie dan Arabische besturen. Schrijnend is ook dat een Joods-Israëlische leerling negen maal meer krijgt dan een Palestijns-Israëlische leerling.

En of dit allemaal nog niet genoeg is, blijkt uit een Amerikaanse studie dat 48 % van de Israëlische Joden wil dat de Palestijnse burgers van Israël uitgewezen worden.

Echt waar, het gras is groener aan de andere kant, en de andere kant is verdraaid dichtbij.

Israël wil zich in het buitenland verkopen als een Westerse democratie, maar Mohammed vertelt dat de regering nog steeds wetten maakt die de individuele en collectieve rechten van Palestijnse burgers van Israël schenden.

De hoofdrolspeler van deze ingebouwde discriminatie is de nederzettingenbeweging. Bezeten door haar drang naar gebiedsuitbreiding maakt zij een tweestatenoplossing onmogelijk. Alhoewel zij slechts 10 % van de bevolking uitmaakt, trekt zij alle politieke en rechterlijke  macht naar zich toe. Ook de media bespeelt zij virtuoos. Je zou voor minder je strijd voor gelijke rechten opgeven. Maar de HRA geeft niet op en strijdt voor het behoud van de weinige rechten die ze nog hebben. Chapeau! Emotioneel geraakt, zingen we “This little light of mine, I’m gonna let it shine” als afscheid. En dan gaan we samen weer verder op onze pelgrimstocht.

Voor de aankondiging van de zwangerschap van Maria krijgen we de keuze tussen twee kerken, de Kerk van de Aankondiging en de Gabriëlkerk. Het mag je verbazen, maar dit wonder herhaalt zich in onze zoektocht naar de kruiken van de bruiloft in Kana: ook die vinden we in twee kerken. De synagoge waar Jezus zijn eerste eigen interpretatie van een tekst van Jesaja gaf, is nu een Grieks-Katholieke kerk. Maar telkens neemt Marcel ons mee op weg om even stil te staan bij de spirituele kracht die van al deze plaatsen uitgaat. Hij maakt ons deelgenoot van het verleden met een verwijzing naar het heden. In kleine busjes rijden we naar de top van de berg Tabor. En dan wandelen we samen naar beneden, een zalig gevoel!

’s Avonds genieten we nog van een typisch Palestijnse lekkernij: knafeh.

Carine Wille en Joos Thijs

Dag 9 - dinsdag 11 april 2017

Come and see …

We zitten op stenen banken rond een altaartafel. “Het is een voorrecht, zegt Marcel,  eucharistie te vieren op deze berg van de Zaligsprekingen langs het meer van Galilea. Dit is de plaats waar Jezus zijn boodschap heeft verkondigd en met zijn leerlingen diepgaande gesprekken had. Zijn Messiaanse droom van gerechtigheid en vrede is nu bezig. Laten we daarom de band leggen met wat we deze dagen hebben meegemaakt.” 

Een greep uit de sterke ervaringen van de groep:

“ Ik heb bij vele gesprekspartners gehoord hoe zij, ondanks moeilijke of onmogelijke situaties, toch niet nalaten om te protesteren tegen onrecht.”

“In Hebron trof mij de grote onmacht van mensen die zoveel moeten achterlaten, hun huis niet meer in kunnen , … - en toch ook het vreedzame protest van jongeren: het verzorgen van rondleidingen, stem geven via YouTube,  en ook schoonmaken en herstellen van huizen ter plaatse.”

Ik vond het “burgemeestertje” wat sjofel, maar toch waardig. Hij was omringd door vier sterke jonge mensen. Vooral het meisje,  de secretaris van de Palestijnse ngo Defense for Children International, haar enthousiasme en gedrevenheid maakte een grote indruk op mij.”

Dat een nieuwe wereld komen zal waar brood genoeg en water stroomt voor allen …

“Ik werd heel hard getroffen door het gesprek met Daoud Nassar van Tent of Nations. Iemand wiens grond afgepakt wordt, boomgaarden vernield, … en die toch weigert slachtoffer te zijn, weigert te haten, en weerstand biedt op een geweldloze manier. “‘Wij weigeren vijand te zijn.”

Georges Sadeh, Palestijnse medewerker van Parents’ Circle verloor zijn jongste dochter in het conflict. Hij deelt zijn ervaringen met Israëlische ouders die eveneens een kind verloren. Zo helpen ouders om elkaar te vinden in het gedeelde verdriet. “Wat gaan jullie doen met ons verhaal - dit is immers ons conflict - ?”, zo luidde zijn vraag. Hij gaf zelf antwoord: “Doe iets, wees zelf vredesbrenger in je eigen context.”

We bezochten de kerker waar Jezus werd opgesloten in de nacht voor zijn terechtstelling. Marcel las Psalm 85. Deze psalm verwoordt zeer intens het lijden, de verlatenheid, de wanhoop … Het intense lijden ervaarde ik ook bij de vele partners: zij maken zo veel onrecht mee, zo veel machteloosheid, … Desondanks getuigen zij van een grote veerkracht.

Dat een nieuwe wereld komen zal waar brood genoeg en water stroomt voor allen …

“Ik vond het belangrijk dat wij het conflict langs meerdere zijden leerden kennen. We hebben de plicht om ons zo goed mogelijk te informeren.”

“We hebben gezien dat deze mensen zich niet laten verlammen ondanks de moeilijke situatie. Wij getuigen van een innerlijke kracht die hen doet opstaan voor de goede zaak. Dit hebben we sterk ervaren bij onze gids Hani.”

Mij blijft de kracht van de mensen van de organisaties bij. Zij hebben echt een keuze gemaakt – ondanks persoonlijke risico’s. Zo ook hun vrijheid om door te gaan en te blijven hopen. Ik denk aan de jongen van Youth Against Settlements uit Hebron,  de ex-soldaat van Breaking The  Silence,  en ook Mohammed Zeidan van Arab Association for Human Rights.

Er kunnen tijden zijn waarin we machteloos staan om onrecht te voorkomen,
maar er mag nooit  een tijd zijn waarin we nalaten te protesteren.
Elie Wiesel

Op en rond het meer

Boot op het meer van Galilea

Onze laatste dag is er een van ontspanning, bezinning en ongedwongen samenzijn. Na ons bezoek aan de berg van Zaligsprekingen maken we een boottocht op het meer van Galilea. Midden op het meer houdt de boot halt. We beluisteren het verhaal van de storm op het meer. Het herinnert aan de stormen van de eerste christengemeenschap: vervolgingen door de Romeinen, spanningen in eigen gemeenschap. De christengemeenschap kent vandaag ook stormen: hoe zullen de gemeenschappen er over tien jaar uitzien?  Het verhaal zal verder gaan.

We bezoeken Kafarnaum, het stadje waar Jezus zelf heeft geleefd, gepredikt en mensen tot heelheid gebracht. Hier had Jezus een thuis. Dit is de plaats die het dichtst staat bij de historische Jezus. Onze tocht leidt ons naar de kerk van de broodvermenigvuldiging,  de kerk van het primaatschap van Petrus, en tenslotte naar het strand van het heerlijke meer.

Kafarnaum

Go and tell

We ronden de dag af in groep rond de vraag: wat moeten we terug thuis zeker overbrengen, wat kunnen we doen? Ongelooflijk de vloedgolf van ideeën, de goesting om aan de slag te gaan en de wil betekenisvol te zijn voor de mensen en de organisaties die mochten ontmoeten.  Ons verhaal gaat verder….

Annemie en Rob

Dag 10 - woensdag 12 april 2017 - laatste dag!

Land van muren en hoop, we zeggen je vaarwel!

Ochtend in Nazareth

Deze morgen begon onze dag erg vroeg met het maken van onze valiezen, een laatste bezoek aan het dakterras, de kapel en het inchecken van onze vliegtuigtickets. We maakten nog een groepsfoto in ons laatste verblijf en zeiden toen vaarwel aan Nazareth.

Ondanks het feit dat de ochtend aanvoelde als een ‘afscheid’, stond er ons nog een boeiende ontmoeting en een prachtige stad op de agenda. We vertrokken richting Tel Aviv en kregen onderweg nog meer informatie over de landschappen, de muur die hier en daar weer opdook, joodse rituelen, koosjer eten en de verspreiding van het christendom.

Op onze laatste busrit leerden we onze buschauffeur beter kennen. Ashraf, die is ons 10 dagen lang met bewonderingswaardige manouvers veilig op onze bestemming bracht, bleek naast chauffeur ook leraar bij doofstomme kinderen te zijn. Dat verklaarde zijn hartelijke zorg die ook wij 10 dagen lang hebben mogen ervaren. We bedankten hem dan ook uitvoerig.

“Going back is not easy, because it is confronting the Israëli with the past”

Na de heuvelachtige landschappen die we inmiddels gewoon waren, kwam er geleidelijk aan een ander soort landschap in ons vizier. De grote stad Tel Aviv waar we na tien dagen opnieuw arriveerde bestaat uit moderne hoge gebouwen, hippe wijken en uitzicht op de middellandse zee.

In een van deze kantoorgebouwen ontmoetten we de Israëlische organisatie Zochrot. Deze organisatie zet in op de bewustmaking van joodse Israëli’s wat betreft de geschiedenis van Israël en het recht op terugkeer naar hun land van de Palestijnse bevolking.

Heel gedreven vertelde de vrouw over de rondleidingen die ze organiseren naar de dorpen die sinds 1948 verwoest geweest zijn. Aan de hand van markeren duiden ze aan waar de toenmalige Palestijnse dorpen zich bevonden en bundelen getuigenissen, foto’s en oude documenten van het dorp. 

Daarnaast willen ze ook de concrete terugkeer voorbereiden. De spreker vertelde ons dat Palestijnen verlangen om terug te keren naar hun vroegere dorpen onder de slogan “We will return”. Ze maakte hierbij de bedenking dat dit eerder als een vage droom, dan als concreet plan wordt gezien. Zochrot gaat verder en wil van de ‘utopie’ een realiteit maken. Dit door het toenmalige dorp te reconstrueren, rekening houdend met wat er vandaag de dag van de locaties geworden is. Een ambitieus project. 

Naar goede gewoonte sloten we de ontmoeting af met ons intussen favoriete lied “Let It Shine”.

Jaffa, het Bijbelse Joppe

Toen we aankwamen in Jaffa waren we allen overweldigd door de schoonheid van het pittoreske stadje aan de middellandse zee. We gingen er dadelijk, doorheen kleine straatjes, op zoek naar het huis van Simon de leerlooier.  Deze keer hadden ze er nog geen kerkje op gebouwd. Simon de leerlooier was belangrijk voor de openheid van Petrus naar het heidendom toe. Marcel legde hierbij de link naar Paulus die op zijn beurt toenadering zocht tot de heidenen en de strikte regels van het jodendom nuanceerde. Daarnaast benadrukt hij het belang van Paulus voor de verspreiding van het christendom. “Zonder Paulus was het Christendom waarschijnlijk een kleine joodse sekte gebleven” luidde het.

Op een mooi marktplein aten we gezamenlijk ons laatste falafel broodje, of een broodje shoarma voor de liefhebbers.

Bye bye, brave little Luna

Volgende stop: de luchthaven. We lieten de jongste telg van de groep achter, gepaard met hier en daar een traantje. Luna gaat gewapend met éénwieler en jongleerballen nog een  nieuw avontuur tegemoet in de circusschool te Ramallah. We wensen haar het allerbeste, Insh’allah!

Controles werden doorstaan, koffietjes werden gedronken en de laatste sjekels werden uitgegeven.  Hop, de vlieger op!

En nu…  Een wonderbaarlijke verrijzenis van de koffer van Nele? Luc die nog één van zijn spontane dansjes showt? Rob die het opwachtend publiek spontaan met ‘Let it shine’ begroet? Greet die opnieuw de rust brengt?  Leen die nogmaals tegen een paaltje loopt? Marcel die op safari vertrekt? Krie die ons trakteert op een mooi afscheidsgedichtje? Hilde die Hani-trekjes krijgt en roept; “Venez, venez, mes enfants!”? May die deze keer geen 35 jaar zal wachten om nog eens terug te keren naar Palestina? Ilse die er een nog een mopje uit flanst? Kathleen die een wijsje fluit op haar blokfluit? Anne-Marie die toch nog snel een date regelt voor Liesbeth met een van haar Syrische vrienden? Karin die ontdekt dat ze haar whisper niet heeft afgegeven? Caithlin die beslist om voortaan een sjaaltje in haar haren te knopen? Mieke die zich afvraagt of een minirok wel gepast is in de luchthaven? Musti die nog een laatste vraag stelt? Charlotte die beslist om volgende keer met de fiets naar Israël te rijden? Merel die een mooie kat heeft gespot die gefotografeerd moet worden? Liesbeth die vloeiend Arabisch begint te spreken? Anne-Marie en Geert die ons verblijden met een volgend initiatief van olijven en dadels? Joos die op haar hakjes een Franse chanson ten berde brengt?  … we weten het nog niet. Wat we wel weten, is dat de reis bij iedereen enorm zal nazinderen.

En wij? Wij zullen met spijt in het hart afscheid nemen en kijken al uit naar het terugkommoment in mei!

Sofie & Eline

Groepsfoto Israël-Palestina-reis 2017

Foto's: Broederlijk Delen