Actueel

|
10 juni 2016

Downloads

Tags

Recensie: Naar een cultuur van de vrede in maatschappij en school

Lize Spit haalt met ‘Het smelt’ een reuzeoplage en een verfilming. Haar fictie staaft de analyse van de samenleving die Roger Boonen brengt in zijn boek 'Naar een cultuur van de vrede in maatschappij en school': vrede en rechtvaardigheid vereisen ethisch handelen. Opgelegde vrede, al of niet vastgelegd in wetten, bestendigt bestaand onrecht dat later opnieuw wordt bevochten en is schijnvrede. De verongelijkte medemens, tekort gedaan in zijn wezen en verlangen, zoekt wegen om die onvrede teniet te doen.

Met talloze verwijzingen en citaten onderbouwt de auteur deze stelling. Hij doorloopt de wereldliteratuur en grasduint in dag-, week- en maandbladen om de opeenvolgende mens- en wereldbeelden en samenlevingsmodellen te herkennen, te benoemen en te beschrijven. Hij landt met zijn omzwerving bij het ‘wij-gevoel’ en leidt de lezer weg van de ‘wij-zij’ tegenstelling die in de ontsporing en gruwel van IS zijn hoogtepunt bereikt. Stevenen we na de ‘God is dood’ van Nietzsche af op ‘de mens is dood’? ‘Verdeel en heers’ blijft de beproefde methode om zichzelf te verrijken en alles bij het oude te laten. Wij voelen aan: de samenleving heeft ‘nieuwe wijn in nieuwe zakken’ nodig, een nieuw verhaal in een interculturele dialoog die toelaat onze eigen puzzelstukjes in te passen in het levensgeheel.

De media spelen een onmiskenbare rol. Doordat zij zich laten financieren door reclame-inkomsten, beïnvloeden zij willens nillens de mediagebruikers. Reclame verleidt mensen tot het koopgedrag dat hen wordt voorgehouden en waarmee ze het imago van de heroïsche mens nastreven: de onoverwinnelijke mens, het individu dat alles kan en mag en aan niets of niemand verantwoording schuldig is. Hij wordt in feite een ‘kloon’, misschien wel ‘clown’, van wat als begerenswaardig wordt voorgespiegeld door de nietsontziende winstmachine. Tegelijkertijd openen de media grenzen en trekken zij wereldproblemen naar ons toe: de vervuiling van ons milieu; de opwarming van de aarde; fraude; massabetogingen; alternatieve samenlevingsmodellen; aanslagen; … alles wordt gedeeld via facebook, twitter, sms, enz. De bestaande maatschappijvormen worden door elkaar geschud en de gedachte: ‘zo kunnen we niet verder’, dringt zich op. Hoe ontkomen we aan deze mallemolen?

Verschillende modellen uit het verleden hebben hun toepasbaarheid bewezen. De geweldloze communicatie van Marshall B. Rosenberg, bijvoorbeeld, biedt perspectieven om vreedzaam tot oplossingen te komen. Ivan Illich, wel eens de antipedagoog genoemd, opent de weg naar de zelfverwerkelijking: het individu moet afwegen welke keuze hij maakt om volop te leven. De ecologische voetafdruk komt, net als werkbaar werk, ter sprake als bewuste keuze voor een leefbare toekomst en de ziekten van onze tijd: depressie en ‘burn-out’, hebben daarin een signaalfunctie. De rijkdom, de techniek en de kennis zijn beschikbaar om iedereen te voorzien in huisvesting, voeding, medische en andere verzorging, scholing, …: de primaire behoeften. De energie die de bedrijvigste, vaardigste en vaak ook sluwste ‘bollebozen’ nu steken in het openen van achterpoortjes voor verrijking van de rijken, zou beter besteed worden aan projecten gestoeld op gelijkwaardigheid, met het oog op de verbetering van inferieure levensomstandigheden. Elke mens is van onschatbare waarde: wij moeten met zijn allen iedereen kansen bieden op een menswaardig bestaan. De verrijking van de geest is hierbij essentieel: we zijn het verschuldigd aan onszelf, de andere, het andere en de Ander (in gelovig perspectief). De mensenrechten bieden hiertoe een uitstekend platform. De schrijver maakt de cirkel rond met zijn ‘geesteskind’: de ‘Opleiding Vredeseducatie’.

In de UA worden jaarlijks tien vredeseducatieve sessies georganiseerd met de vinger aan de vredespols van onze maatschappij. Met het project ‘de vredes-actieve school’ nodigt Roger Boonen scholen uit om vredeseducatie een vooraanstaande plaats te geven in het schoolwerkplan.

Roger Boonen, met zijn passie voor de vrede en zijn inzet voor het vredesonderwijs, is bij zijn tijd. Danni Elskens verdient een pluim voor het mooie kaftontwerp.
(Jef Vlaminckx, werkgroep Vredesvorming)

Deze recensie verscheen in Koerier 3/2016, mei 2016.

Roger BOONEN, Naar een cultuur van de vrede in maatschappij en school, Garant, 2015, 396 blz.