Kernwapens illegaal vanaf 22 januari 2021! | Pax Christi Vlaanderen

Kernwapens illegaal vanaf 22 januari 2021!

Op 22 januari 2021 treedt het Verbodsverdrag op Kernwapens (Treaty on the Prohibition of Nuclear Weapons – TPNW) na lang wachten eindelijk in werking. Dat betekent dat kernwapens officieel illegaal zijn. Een hoopvol begin van het nieuwe jaar!

In 2020 hebben we aan den lijve kunnen ondervinden hoe het inzetten van honderden miljarden dollars ($73 miljard in 2019) voor kernwapens niet alleen heeft gefaald in het verzekeren van onze veiligheid, maar ook onze menselijke gemeenschap  berooft van essentiële middelen die juist nodig zijn voor het creëren van echte veiligheid: voedselzekerheid, veilige huisvesting, onderwijs, en toegang tot gezondheidszorg. Toch blijft België nog steeds mee stappen in een doctrine van nucleaire afschrikking in naam van onze “veiligheid”. 

We merkten hoe waardevol eerste hulp- en zorgverleners zijn. Nochtans waarschuwt het Rode Kruis ervoor dat er geen eerstehulpverleners zouden zijn in geval van een nucleaire ontploffing. Verplegers, dokters, verzorgers zouden immers ook zelf slachtoffer zijn van een kernexplosie en ziekenhuizen zouden in puin liggen. Bovendien verbleken de gevolgen van de covid-19 pandemie bij de gevolgen van een kernexplosie voor mens en aarde. Dit doet ons opnieuw beseffen dat geen enkel land in staat is slachtoffers ter hulp te schieten in geval van een kernexplosie. De enige manier om zulk een rampscenario te voorkomen is door kernwapens volledig te bannen.

Ondertussen vonden we een vaccin voor het virus dat de wereld in 2020 stil legde en hebben we hierdoor een beetje uitzicht op betere tijden. En ook voor die andere levensgevaarlijke dreiging, kernwapens, bestaat er gelukkig al een vaccin. Op 7 juli 2017 kwamen 122 landen overeen ervoor te zorgen dat de wereld nooit meer geconfronteerd zou worden met de horror van Hiroshima en Nagasaki. Dit deden ze door een nieuw Verbodsverdrag op kernwapens goed te keuren in de Algemene Vergadering van de VN. In oktober 2020 bereikten we de 50 ratificaties nodig voor de inwerkingtreding van het Verdrag 90 dagen later op 22 januari 2021.

Wat staat er in het Verbodsverdrag op Kernwapens?

Kernwapens zijn de meest verschrikkelijke wapens ooit ontwikkeld en waren de laatste massavernietigingswapens die nog niet verboden werden. Gelukkig zijn ze vanaf 22 januari ook illegaal net zoals biologische en chemische wapens. Het verbod betekent een belangrijke nieuwe internationale norm die de druk op kernwapenstaten zal verhogen en is een belangrijke aanvulling op het bestaande internationaal recht.

Inwerkingtreding betekent dat het verdrag volledig van toepassing is op alle landen die het ratificeerden. Staten die het verdrag enkel ondertekenden maar niet ratificeerden zijn niet verplicht het op dezelfde manier te implementeren, maar moeten wel opletten dat ze het onderwerp en doel van het verdrag niet schenden.

Het Verbodsverdrag bevat enkele verbodsbepalingen en positieve verplichtingen die staten moeten uitvoeren en naleven:

  • Verbod op kernwapens en gerelateerde activiteiten

Artikel 1 verbiedt het gebruik, dreigen met gebruik, ontwikkeling, testen, aanmaak, verwerving, bezit, opslag en transfer van kernwapens. Daarnaast wordt ook eender welke vorm van assistentie bij kernwapenactiviteiten verboden, net als het stationeren van kernwapens. Op die manier gaat het verdrag uit van het feit dat kernwapens nergens zorgen voor veiligheid en zorgt het voor gelijke standaarden die op iedereen van toepassing zijn.

  • Positieve verplichtingen

Artikel 2 en 3 gaan over zogenaamde “declarations” en “safeguards”: enerzijds het aangeven van het bezit en de controle over kernwapens en/of de aanwezigheid van andermans kernwapens op je grondgebied, anderzijds de garanties dat een land effectief zijn nucleaire arsenalen of de capaciteit om kernwapens te maken elimineert.

Artikel 4 schetst het pad richting verdere totale eliminatie van kernwapens. Het combineert een destroy and join” aanpak met een “join and destroy” benadering. Enerzijds kunnen kernwapenstaten hun arsenaal vernietigen en duidelijke verificatie-afspraken maken met het Internationaal Atoomenergie Agentschap (IAEA) vooraleer toe te treden tot het verdrag (destroy and join). Anderzijds is het ook mogelijk dat een kernwapenstaat toetreedt tot het verdrag, zolang dit land de operationele status van zijn kernwapens onmiddellijk beëindigt en een tijdsgebonden en verifieerbaar plan indient om zijn nucleaire arsenaal volledig te ontmantelen (join and destroy). Landen die andermans kernwapens stationeren, zoals België, kunnen eveneens toetreden tot het verdrag als ze beloven de kernwapens van hun grondgebied te verwijderen tegen een afgesproken deadline.

Ook belangrijk zijn artikels 6 en 7: een aantal positieve verplichtingen over beschermen van slachtoffers en mileu. Het verdrag verplicht staten om slachtoffers van kernwapens en nucleaire tests te beschermen en om maatregelen te nemen om het milieu te herstellen in gebieden waar schade is ontstaan door radioactieve straling. Verdragspartijen moeten elkaar zoveel mogelijk helpen en samenwerken om dit te waarborgen. Bovendien zijn lidstaten verplicht om andere landen aan te moedigen zo snel mogelijk toe te treden tot het verdrag.

Wil je graag nog meer te weten komen over de impact van het Verdrag op België? Neem dan zeker ook een kijkje naar onze briefingpaper, hier.

Onze eis aan de Belgische regering

Samen met de Belgische Coalitie tegen Kernwapens roepen we de Belgische regering op om werk te maken van hun regeerakkoord door het inwerking treden van het Verbodsverdrag te verwelkomen. Bovendien moet ons land dringend werk maken van een ondertekening en ratificatie van het Verbodsverdrag. Dat is ook wat 77% van de Belgen vraagt!

Kom mee met ons in actie!

Kom hier meer te weten over de online en offline acties waar je aan kan deelnemen om onze regering op te roepen het Verbodsverdrag op Kernwapens te steunen. Hopelijk tot dan!

 

Afbeelding: ICAN/Aude Catimel