Actueel

Martelaarschap: heilig of godslasterlijk?

Veel daden van terreur waaronder zelfmoordaanslagen gaan gepaard met de uitroep “God is groot”. Hiermee wordt gesuggereerd dat de terreurdaad gerelateerd is aan God en aan martelaarschap. Is dat terecht?  Is martelaarschap heilig of godslasterlijk? Tijdens de Vredesdag van 24 februari 2016 met 350 deelnemers in de Promotiezaal van de KU Leuven werden een aantal gezichtspunten aangereikt die een dieper inzicht geven in het oude, maar ook actuele thema van martelaarschap.

Twee inleidingen door professoren uit de wereld van de Islam duidden de woorden ‘martelaarschap’ en ‘jihad’ naar hun oorspronkelijke betekenis in de Koran en de vroege Islam. Hoe kijkt de doorsnee moslim hiernaar? Via onderzoek kwam aan het licht dat de doorsnee moslim in onze landen een open en tolerante houding aanneemt ten opzichte van anderen. Daarnaast werd het martelaarschap door twee andere  professoren in zijn juiste betekenis geduid vanuit het vroege Christendom, namelijk in eenheid met de zelfgave van Jezus Christus, niet om zichzelf als een held in de kijker te plaatsen.

De sprekers poneerden dat gelovigen de naam van God nooit kunnen gebruiken om te doden, oorlog te voeren, onrecht te bewerken of te discrimineren. Als vuistregel kwam naar voor dat zo’n lezing steeds weer dient te gebeuren in dialoog met een waarachtige inzet voor vrede, gerechtigheid, zorg voor de schepping en het leven. Heilige Geschriften kunnen mensen soms brengen tot een creatief en provocatief handelen met het oog op bevrijding, maar niet tot meer onderdrukking.

De naam van God kan niet de ene dag gebruikt worden om te doden en oorlog te voeren en de andere dag om vrede te stichten. De naam van God is niet tegelijk gerechtigheid, mededogen, vrede én oorlog, haat en onderdrukking. Paus Franciscus benadrukt: “De naam van God is ondubbelzinnig: barmhartigheid, genade, vrede”. Wie in navolging van Jezus bidt: “Geheiligd zij uw Naam”, denkt aan de vrede en barmhartigheid die God aan mensen schenkt en die ons ook toerust tot het doen van gerechtigheid en het bevorderen van vrede en barmhartigheid.

De zalige aartsbisschop Oscar Romero werd op het einde van de Vredesdag herdacht als authentieke christelijke martelaar die tijdens de burgeroorlog in El Salvador in naam van God en van het lijdende volk opriep om de repressie te beëindigen en niet langer te doden. In plaats van zelf iemand te doden verkoos bisschop Romero zijn leven te geven voor de gerechtigheid als stem van de stemlozen. ’s Avonds vertoonde Katechetika nog de film “De Hommes et des Dieux” over de monniken van Tibhirine en hun gegeven leven als “Band van vrede”.