Actueel

Participatief theater in de gevangenis

Op uitnodiging van de Rode Antraciet ging U Move 4 Peace de afgelopen maanden opnieuw via participatieve theaterworkshops aan de slag met gedetineerden. Deze keer waren de penitentiaire instellingen van Wortel en Turnhout aan de beurt.

De gedetineerden leerden ons, elkaar en de werkmethode van het participatief theater kennen via spelen. We ervoeren opnieuw hoe het onwennig gevoel van ‘spelen’ plaatsruimde voor een ‘honger naar bewegen’ en ‘plezier maken’. Even uit de cel, jezelf kunnen zijn en de eindeloze gedachtemolen op pauze zetten: positieve elementen die weerklonken bij de evaluaties. De spelen creëerden vertrouwen en openden de dialoog bij de nabesprekingen.

Via beeldentheater, forumtheater en de ‘Cops in the head’-techniek gingen we dieper in op verhalen en ervaringen. Frustraties en conflicten, zowel binnen als buiten de gevangenismuren, vormden de rode draad. De deelnemers gingen via scènes van forumtheater in elkaars schoenen staan en onderzochten zo hoe je in moeilijke situaties anders kunt reageren. Er was een grote drang om ook in te gaan op ‘het strafrechtsysteem’ zelf en op de geplande veranderingen met het beleidsplan van justitieminister Koen Geens.

Als begeleider werken we voor deze vorm van theater zonder agenda; we werken met wat ter plaatse, vanuit de gedetineerde zelf, naar boven komt. We nodigen, of dagen wel uit. Keer op keer staan  staan wij versteld van hoe graag de meesten hun verhaal doen. Vaak is er een grote behoefte om te praten over de weg die tot hun detentie leidde, de misdaad, de slachtoffers en de vraagstukken ‘wat erna’.

De BLAGG!-methode uit Engeland gaat specifiek in op die behoefte en vragen. Via de introductie vaneen fictief personage dat in de groep had kunnen zitten, gaan we ‘spelend’ in op strafbare feiten en normoverschrijdend gedrag. Zo staan we stil bij zijn misstappen, de consequenties ervan, wie er allemaal betrokken is. We gaan ook in op de voorgeschiedenis, de mogelijke aanleidingen. En natuurlijk bekijken we nadien, via rollenspel, hoe we dit in de toekomst zouden kunnen voorkomen, welke alternatieven er zijn om te vermijden dat iemand in de criminaliteit belandt en hoe we (meer) onrecht en geweld kunnen voorkomen. In de behandeling van spontaan opborrelende thema’s zoals alcoholisme, oplichting en cocaïnehandel creëert het fictief personage een soort ‘veilige afstand’, , maar toch is de openheid waarmee links worden gelegd met het eigen leven erg groot.

Er is bij gedetineerden veel nood om in te gaan op thema’s waar ze hoe dan ook mee worstelen als ze opgesloten zitten. Van de relatie met de celmaat over het in vraag stellen van het rechtssysteem tot het willen nadenken over een toekomst. Er is ook nood aan plezier maken en zichzelf kunnen zijn. Participatief theater is een uitgelezen medium om aan die noden te beantwoorden. We blikken tevreden terug op diepgaande sessies. Ondertussen kwam er ook uit de gevangenissen van Antwerpen, Brugge en Ruiseledevraag naar theatervorming. We bekijken nog hoe we daarop in 2017 kunnen ingaan. (hv)