Actueel

Recensie: Achter Tralies – Hoelang houdt de gevangenis nog stand?

Gevangenisdirecteur Hans Claus werpt een persoonlijk, kritisch licht op het huidige detentiesysteem, en – hopelijk – het detentiesysteem van de toekomst.

Sinds enkele jaren zet U Move 4 Peace in op het thema ‘detentie’. In workshops in gevangenissen werken wij zo bijvoorbeeld rond moeilijke situaties waarmee gedetineerden binnen en buiten de muren worden geconfronteerd, en dat zijn er nogal wat. Op dit moment loopt ook onze voorstelling Geen licht zonder schaduw, in samenwerking met onder andere vzw de Huizen. De Huizen is een organisatie die ernaar streeft om op termijn gevangenissen te vervangen door kleine detentiehuizen. Hans Claus, auteur van Achter Tralies en gevangenisdirecteur van Oudenaarde, is initiatiefnemer van deze organisatie. Ik keek er dus met veel interesse naar uit om zijn boek te lezen.

De auteur breekt in dit werk een lans voor gedegen onderzoek en dataverzameling, en geeft op een heel toegankelijke manier inzicht in diverse aspecten van ‘de gevangenis’. In het eerste deel vertelt hij hoe de gevangenis is ontstaan, en hoe die, in een heel ander tijdskader, langzaam maar zeker een andere rol kreeg, terwijl de gebouwen zijn gebleven. In het tweede deel schetst Claus een beeld van de gevangenisbevolking: wie zit er in de gevangenis en hoe evolueerde dat in de tijd? Dit beeld is voor een groot stuk gevormd door zijn eigen ervaringen als gevangenisdirecteur. Het boek geeft dan ook een inkijk in het leven van een – niet de – gevangenisdirecteur. In het volgende hoofdstuk reflecteert hij over wat een ‘straf’ precies is en wat de betekenis ervan is voor onze relatie als samenleving tot detentie. Vervolgens kaart de auteur enkele van de belangrijkste problemen van het huidige detentiewezen aan: het streven naar ‘normalisering’ in de gevangenissen mislukt en bovendien zitten de gevangenissen overal overvol. De antwoorden op deze uitdagingen werken niet en maken de situatie soms nog erger. In de laatste drie hoofdstukken geeft Claus vanuit zijn visie een volledig uitgewerkt alternatief op detentie dat een antwoord kan bieden op de problemen, niet het minst het hoge recidivecijfer.

Voor wie wil kennismaken met het huidige detentiesysteem, en – hopelijk – het detentiesysteem van de toekomst, is dit boek een absolute aanrader. Dankzij de vele persoonlijke ervaringen die de auteur erin heeft verwerkt is het zeer toegankelijk en maakt het de thematiek tastbaar. (Olivier Forges)

Hans Claus, Achter Tralies – Hoelang houdt de gevangenis nog stand?,  Borgerhoff & Lamberigts, 2018, 192 blz.

Deze recensie verscheen in Koerier 2/2019 - maart-april 2019.