Actueel

Recensie: Kinderen van de kolonie

Jan Raymaekers maakte een genuanceerde bundeling van getuigenissen uit de gelijknamige tv-reeks over de koloniale periode en de erfenissen ervan in postkoloniaal Congo en België.

2018 stond in het teken van het debat over de Belgische kolonisatie in Congo. In de media riepen opiniemakers op om onze geesten, straten, scholen, musea, etc. te ‘dekoloniseren’. Het debat viel samen met de veelbesproken heropening van het AfricaMuseum in Tervuren en de Canvasreeks Kinderen van de kolonie.

Het gelijknamige boek van Jan Raymaekers is een verzameling van verhalen van 14 getuigen die meewerkten aan de tv-reeks. Naar aanleiding van de 50e onafhankelijkheidsverjaardag van Congo in 2010 was er ook veel aandacht voor de Belgische kolonisatie. Het debat werd toen vooral gevoerd vanuit een wit Belgisch perspectief. De tv-reeks en dus ook het boek komen met een radicaal nieuwe aanpak. Jonge en oudere Belgen, Congolezen én Belgische Congolezen nemen het woord over de koloniale periode en de erfenissen ervan in postkoloniaal Congo en België. Ze brengen verhalen die ze beleefden of hoorden en meedragen. Het zijn pakkende getuigenissen en boeiende inzichten van mensen die hun passie voor Congo delen.

Kinderen van de kolonie leert ons dat het (de)kolonisatiedebat geen eenzijdig verhaal kan zijn. Afkomst, leeftijd, leefsituatie en ervaringen bepalen hoe iemand terugblikt op de kolonisatie en kijkt naar de actuele situatie. Het herinnert er ons ook aan dat kolonisatie en de Belgisch-Congolese relaties niet enkel om instellingen en elites gaan, maar ook om gewone Belgen en Congolezen, en de band tussen hen. Met de 60ste verjaardag van de onafhankelijkheid van Congo in het vooruitzicht geeft Kinderen van de kolonie een belangrijke boodschap mee aan onze superdiverse samenleving: het is noodzakelijk om het (de)kolonisatiedebat over dat pijnlijk stuk geschiedenis op een meer inclusieve en serene manier te voeren. Met aandacht voor historische duiding en met respect voor de mening van alle betrokkenen. (Nadia Nsayi)

Jan Raymaekers, Kinderen van de kolonie, Canvas/Polis, 2018, 224 blz.

Deze recensie verscheen in Koerier 1/2019 - januari-februari 2019.