Actueel

Recensie: In naam van God

Auteurs Paul Cliteur en Dirk Verhofstadt gaan op zoek naar de bronnen van het theoterrorisme en leggen een link met religieus geïnspireerde aanslagen in 2017.

Als betrokken wereldburger en als overtuigd christen heb ik dit boek aandachtig gelezen. Het somt in een heel lang middenstuk (van blz. 115 tot blz. 251) en gedateerd van 1 januari 2017 tot en met 31 december 2017 alle gruwelijke moorden op die onder het roepen van “Allah Akbar” zijn gebeurd. Daarnaast wordt ook gewezen op de zwarte bladzijden van moord en doodslag die door de geschiedenis heen in naam van het christelijk geloof hebben plaatsgevonden. Dit alles raakt mij heel diep.

Spijtig genoeg hanteren de auteurs eenzelfde fundamentalistische lezing van teksten uit Bijbel en Koran als de moordenaars die ze terecht aanklagen. Het verhaal over Abraham en het offer van zijn zoon Isaak wordt niet alleen door fanatieke moslims maar ook door de auteurs van dit boek letterlijk geïnterpreteerd. Dit Bijbels verhaal zorgde nochtans voor een doorbraak in de godsdienstgeschiedenis. De pointe van het verhaal is juist dat God het offeren van een mens om hem te behagen helemaal niet wil.

Moorden ‘in naam van God’ bestaat intussen nog steeds. Wat de ideologische en politieke achtergrond hiervan is, wordt door de auteurs weinig of niet onderzocht. Nadat wat giftige pijlen op het fenomeen godsdienst werden afgevuurd, besluiten zij op een bepaald ogenblik dat godsdienst erger is dan opium dat het volk verdooft, zoals Karl Marx beweerde, “het is eerder een agressief makende drug die de grendels van het persoonlijk geweten opzijschuift waardoor mensen tot alles in staat zijn” (blz. 354).

Heel even komt nog het prachtige voorbeeld van twee overtuigde christenen Hans en Sophie Scholl van de verzetsgroep Die Weisse Rose tegen Hitler ter sprake. Vervolgens wordt de Gulden Regel “Doe een ander niet aan wat je niet aan jezelf toewenst”, even vlug weer afgevoerd omdat gelovigen dit niet altijd even consequent hebben beleefd. Plots vreesde ik in een nieuwe inquisitie terecht te komen. Maar ik vertrouw erop dat dit niet de bedoeling is van de auteurs. Vandaar mijn besluit: laten we samen – gelovigen en atheïsten – zo consequent mogelijk samenwerken om elk dodelijk geweld in naam van wie of wat dan ook te bannen en actief geweldloos te strijden tegen alles wat mensen klein houdt en kapotmaakt. Dat is de optie waarvoor de christelijk geïnspireerde vredesbeweging Pax Christi sinds haar ontstaan in 1945 tekent. (Jo Hanssens)

Paul Cliteur & Dirk Verhofstadt, In naam van God. Elke dag een aanslag, Houtekiet, Antwerpen/Amsterdam, 421 blz.

Deze recensie verscheen in Koerier 4/2018, juli-augustus 2018