Actueel

Recensie: Rijke mensen sterven niet

'Rijke mensen sterven niet' van de Nederlandse auteur Anneke Verbraecken geeft een meeslepende inkijk in de persoonlijke ervaringen van een journalist in Afrikaanse landen.

Anneke Verbraecken is een Nederlandse journaliste, gespecialiseerd in Afrika. Vorig jaar schreef ze een boek over haar reizen naar Congo en Rwanda tussen 2009 en 2016. Rijke mensen sterven niet geeft de lezer een overzicht van de hoogtepunten tijdens die periode. Verbraeken zoomt in op de presidentsverkiezingen in de twee landen en het geweld in de oostelijke Kivu-provincie, grenzend aan het autoritaire Rwanda. Ook thema’s zoals corruptie en de plundering van grondstoffen komen herhaaldelijk aan bod.

Het boek geeft een meeslepende inkijk in de persoonlijke ervaringen van een journalist in Afrikaanse landen. Het feit dat Verbraecken een blanke journaliste is, maakt het des te boeiender. Haar verhalen illustreren hoe de democratische ruimte voor kritische journalistiek door Congolezen en buitenlanders steeds verder wordt ingeperkt. Vandaag is het voor westerse journalisten erg moeilijk of quasi onmogelijk geworden om toegang te krijgen voor reportages.

De sterkte van Verbraeckens boek is dat ze politieke gebeurtenissen en persoonlijke ervaringen combineert met verhalen over twee opmerkelijke figuren die ze het hele boek door volgt en portretteert: Sylvestre Bwira en Victoire Ingabire. Op die manier maakt ze het engagement van plaatselijke critici en het onrecht waarmee zij geconfronteerd worden heel tastbaar. Ik heb het geluk gehad om die twee gedreven mensen te ontmoeten. Sylvestre Bwira, die Verbraecken in Congo leerde kennen, is een mensenrechtenactivist. Hij durfde het aan om kritiek te uiten op een rebellenleider en bondgenoot van president Joseph Kabila. Bwira moest die kritiek ontgelden met een ontvoering, constante bedreigingen en een leven in ballingschap. Rwandese oppositieleider en ex-presidentskandidate Victoire Ingabire hekelde het regime van president Paul Kagame. Zij werd aangehouden en in 2012 tot 15 jaar gevangenis veroordeeld, en zit nog altijd in een cel in Kigali. Ondanks de pijnlijke verhalen blijven deze twee mensenrechtenactivisten zich vastberaden verzetten tegen het onrecht in Congo en Rwanda. In het pessimisme dat meestal met deze regio in Centraal-Afrika gepaard gaat, is dat een lichtpunt. (nadia nsayi)

Anneke Verbraecken, Rijke mensen sterven niet. Confronterende ontmoetingen in Congo en Rwanda, Atlas Contact, 2017, 256 blz.

Deze recensie verscheen in Koerier 2/2018, maart-april 2018.