Actueel

Spelen en improvisaties rond frustratie en conflict

U Move 4 Peace in Vlaamse gevangenissen

Op vraag van de Rode Antraciet (een organisatie die werkt met gedetineerden) en in samenwerking met het CAW, organiseerde U Move 4 Peace dit najaar 2015 theaterworkshops rond frustraties en conflicten in de gevangenissen van Mechelen en Brugge.

Gevangenissen zijn een wereld op zich. Omdat het voor UM4P ook een nieuw werkdomein is, bereidde onze activistische artistieke werking zich hier grondig op voor. De Rode Antraciet, die op dit vlak jarenlang ervaring heeft, leidde onze medewerkers in beide gevangenissen rond en kaderde het justitieel werk in België. Daarna creëerden wij in onderling overleg een concept. Wat slaat aan en waar hebben de gedetineerden behoefte aan? Voor de trajectbegeleiders in de gevangenis richtten wij kennismakingsworkshops in: zo konden zij de methode ‘aan de lijve’ ondervinden en helpen bij de toeleiding van mensen. De gedetineerden kunnen later op hun beurt bij hen terecht voor aandachtspunten die tijdens de workshops opborrelen. Onze jokers verdiepten zich in dramamethoden om te werken met plegers van strafbare feiten en namen deel aan het eindcongres van het Europese kunstproject PAROL! rond sociaal artistiek werk in Europese gevangenissen.

Kennismaking, vertrouwen en spelplezier

Eind september jl. startten we met workshops in de gevangenis van Mechelen. Wegens de aard van de gevangenis (arresthuis en strafhuis voor korte straffen) opteerden we voor twee sessies per week, gedurende een maand. Een uitdagend intensieve periode die door gedetineerden en begeleidende jokers Hanne en Olivier positief werd geëvalueerd. In de eerste sessies zetten we in op kennismaking, vertrouwen en spelplezier. We maakten de deelnemers vertrouwd met beeldentheater en improvisatie. Geleidelijk aan kwamen wij, o.a. via terugspeeltheater, toe aan hun persoonlijke verhalen en gingen we in op conflictsituaties binnen en buiten de gevangenismuren: hoe verloopt de opvoeding van je kinderen bijv., als je opgesloten bent. 

Na een inwerkperiode waren de deelnemers vertrouwd met de theatermethodiek en riepen we Nic in het leven: een fictief personage met elementen van elk lid van de groep. Herkenbaar, maar door het fictieve karakter ook met voldoende afstand. Nic had een roofmoord gepleegd in een nachtwinkel. Wij gingen na wat hij voelde toen hij de misdaad beging en op wie zijn daad een invloed had, en speelden de mogelijke consequenties uit. Een veelvoud aan gevolgen van de gebeurtenis werd via de workshop confronterend geïllustreerd. Met improvisaties zochten we uit hoe dit allemaal kon gebeuren. We bekeken externe oorzaken zoals armoede en schulden én Nics interne motivatie:  “Het is gemakkelijk geld”. We gingen ook in dialoog over hoe deze misdaad had kunnen voorkomen worden. Spelenderwijs probeerden wij verschillende strategieën uit en brainstormden wij over Nics toekomst en straf. In een laatste fase trokken we parallellen met de verhalen van de deelnemers zelf. De conversaties hadden verrassend veel diepgang: “Ben je dader of slachtoffer”, “Heb je controle over je eigen daden en ben je er verantwoordelijk voor”, “Brengen gevangenissen alleen maar grotere criminelen voort?”.

Masterstudente Jana Durnez van de Universiteit van Gent observeert de workshops in het kader van haar masterproef voor de opleiding theaterwetenschappen. Dat geeft ons de unieke gelegenheid voor een uitgebreid verslag, denkpistes voor projecten in de toekomst en aanbevelingen voor het beleid. Na de workshops in Mechelen gingen  ‘huisjokers’ Hanne en Nathan aan de slag in de gevangenis van Brugge. Hopelijk wordt dit opnieuw een vruchtbaar traject!