Vredesbouwers-campagne van Pax Christi genomineerd als Knack-held van de Democratie 2026

Onze Vredesbouwers-campagne is genomineerd als Knack-held van de Democratie 2026! Met onze Peace Labs gaven we zo'n 1.500 mensen een stem in het vredesdebat. Die brede betrokkenheid en ruimte voor dialoog maken Pax Christi tot een van de vijf kanshebbers.

lk jaar gaat Knack op zoek naar initiatieven die de democratie versterken. Alle originele, motiverende en inspirerende projecten, groot of klein, die een brug slaan tussen verschillende stemmen, visies en meningen, komen in aanmerking.

De mensen achter het sterkste project worden zondag 15 november in het Design Museum Gent bekroond tot Knack-helden van de Democratie 2026. Uit de inzendingen selecteerde de jury alvast vijf projecten die kans maken op de titel.

18, en dan?

Achttien worden. Voor de meeste jongeren is het een feest. Voor jongeren uit de jeugdhulp betekent het ook van de ene dag op de andere verantwoordelijk zijn voor hun woning, administratie en geld. De overgang naar volwassenheid kan ingrijpend zijn, en er komen vaak heel wat vragen en uitdagingen bij kijken.

Hoe groot die stap is, weten de jongeren van LEJO uit eigen ervaring. Tijdens een LEJO-kamp in Oostenrijk deelden die jongeren hun verhalen over over wat het betekent om vanuit een jeugdhulpvoorziening op eigen benen te staan. Thema’s als eenzaamheid, omgaan met geld, administratie en de plotse verantwoordelijkheid kwamen naar boven.

Samen maakten ze de beklijvende documentaire 18, en dan? Met die film trekken die jongeren nu zelf naar voorzieningen, om er in gesprek te gaan met jongeren die die leeftijdsgrens nog niet bereikt hebben. Ze doen dat niet als hulpverleners, maar als ambassadeurs die praten vanuit hun eigen ervaring.

18, en dan? maakt van persoonlijke verhalen een collectief signaal over de uitdagingen die gepaard gaan met de stap naar volwassenheid. In een tijd waarin de jeugdhulp onder druk staat, versterkt dit initiatief de stem van jongeren om mee te bepalen hoe onze samenleving met hen omgaat.

Meer info: lejo.be

Climaxi

Wat doe je als een bedrijf om de hoek je buurt vervuilt met pfas of andere giftige stoffen? Dan kun je aankloppen bij Climaxi, een Gentse sociaal-culturele organisatie die opkomt voor een gezonde leefomgeving voor iedereen. De organisatie helpt buurtbewoners om hun weg te vinden in het doolhof van regels en procedures. Hoe tegen je een bezwaar aan tegen een vergunning? Hoe ga je in beroep? Hoe organiseer je een protest? En wie kun je aanspreken in het parlement?

Met die kennis staan bewoners sterker, en dat loont. Door hun bezwaren en beroepen werd de pfas-vergunning van Indaver strenger gemaakt. In Kortemark kwam er een commissie die de sanering van de pfas-vervuiling rond Silvamo opvolgt. En nadat buurtbewoners in Ronse samen naar de rechter stapten, veroordeelde de rechtbank textielbedrijf Utexbel.

Climaxi stelt zich niet tot doel om bedrijven te laten sluiten, maar eist wel dat bedrijven zich aan hun vergunningen en de milieuwetgeving houden. De organisatie gaat daarbij in tegen grote spelers en belangen. Hoewel Climaxi het afgelopen jaar werd teruggezet naar de minimumsubsidie, zetten ze hun werk ongehinderd voort.

Meer info: climaxi.be

Gemeenteraadsels

Wat beslist de gemeenteraad eigenlijk? In Aalst hoef je daar niet naar te raden. Gemeenteraadsels begon in 2023 als een podcast van twee jonge Aalstenaars, Emily Mortier en Daan Zwaenepoel. Elke maand vatten ze samen wat er op de gemeenteraad besproken werd, helder en zonder vakjargon. Sindsdien groeide het initiatief en kwam er niet alleen een ploeg vrijwilligers bij, maar ook een reeks nieuwe projecten: stickers met een QR-code die uitleggen wat de gemeenteraad besliste, een stadswandeling langs beleid in het straatbeeld of een bingo met partijpunten. Zo leren burgers de spelregels van het lokale beleid kennen. Maar het werkt ook in de omgekeerde richting: tijdens publieke evenementen, zoals de opname van een podcast op locatie, komen hun vragen en bezorgdheden meteen bij de beleidsmakers terecht.

Democratie is een traag proces dat vaak moeizaam verloopt. Gemeenteraadsels maakt het boeiend zonder het mooier voor te stellen dan het is. Het toont hoe politiek echt werkt, met alle omwegen en compromissen die daarbij horen. Bovendien kiest Gemeenteraadsels bewust geen kant: alle partijen krijgen een stem, alleen de inwoners vellen een oordeel. Zo wordt dit initiatief een rustpunt in een politiek landschap waarin conflict steeds vaker de toon zet.

Meer info: gemeenteraadsels.be

School op de Teller

Hoe veilig of onveilig is het eigenlijk aan de schoolpoort? Bij School op de Teller zoeken leerlingen het zelf uit. Het lespakket van Mobiel 21, Telraam en Pro Velo maakt van leerlingen uit het lager en secundair onderwijs echte burgerwetenschappers. Met een sensor aan het raam tellen ze voetgangers, fietsers, auto’s en vrachtwagens. Ze meten snelheden, ontdekken wat verkeer doet met geluid en luchtkwaliteit, en kijken kritisch naar hoe ze zelf naar school komen. Daarna toetsen ze hun metingen aan wat ouders en buurtbewoners ervaren. Zo leren ze dat cijfers nooit het hele verhaal vertellen en dat de straat niet alleen van hen is: ook de handelaar, de ouder met de auto en de buschauffeur hebben er belang bij. De tellingen blijven bovendien openbaar, voor iedereen die wil meepraten.

Daarna volgt de spannendste stap: leerlingen contacteren zelf hun schepen of mobiliteitsambtenaar en nodigen die uit op school. Daar presenteren ze hun ideeën om de schoolomgeving veiliger en aangenamer te maken. Een beleidsmaker overtuigen om te luisteren én te reageren, blijkt geen evidentie.

School op de Teller maakt van de schoolomgeving een leerschool voor democratie. Leerlingen ontdekken hoe je een mening vormt en onderbouwt, hoe je uiteenlopende belangen afweegt en hoe je je stem laat horen bij wie beslist. En dat niet alleen met de mondigste leerlingen, maar met volledige klassen uit Vlaanderen, Brussel en Wallonië.

Meer info: mobiel21.be  

Vredesbouwers

In 2025 lanceerde Pax Christi Vlaanderen de campagne Vredesbouwers, die burgers een stem wil geven in het debat over veiligheid. Want vrede komt er niet vanzelf, daar moet je elke dag aan werken.

Centraal in de campagne staan de Peace Labs, creatieve workshops waar mensen praten over vrede, veiligheid en samenleven. In 60 labs zochten zo’n 1500 mensen samen naar antwoorden. Pax Christi trok daarvoor naar OKAN-scholen, gevangenissen, CAW’s, naaiateliers, Repair Cafés en Afghaanse en Afrikaanse gemeenschappen. Daardoor kwamen jongeren naast senioren te zitten, en nieuwkomers met een verleden in oorlogsgebied naast mensen die al hun hele leven in dezelfde straat wonen. 

Elke deelnemer vertaalde zijn verhaal naar een vredesvlag. Samen vormden die vlaggen de Temple of Peace, een monumentale installatie in de publieke ruimte. Tijdens een tiendaags festival in Mechelen werd die tempel een plek voor debat, lezingen en voorstellingen. En het verhaal gaat verder, want in 2026 zetten lokale besturen en verenigingen in Ieper en Brugge het initiatief voort. Pax Christi wil de komende jaren langs alle provincies trekken.

Bewapening en defensiebudgetten domineren het maatschappelijke debat. Vredesbouwers gaat tegen die stroom in en stelt vragen. Wat betekent veiligheid? Hoe gaan we om met verschillen en conflicten? En wat kunnen we zelf doen om vrede mogelijk te maken? Het initiatief nodigt uit om mee te praten, ook als het gesprek schuurt. Want vrede mag combattief zijn, hoe tegenstrijdig dat ook klinkt.

Meer info: vredesbouwers.be